Vergunningsvrij bouwen: wat mag zonder vergunning?

Vergunningsvrij bouwen kan vaker dan veel mensen denken, maar alleen binnen duidelijke grenzen. Een aanbouw, uitbouw, veranda of bijgebouw achter de woning is in de regel vergunningsvrij als hij in het achtererfgebied staat en binnen bepaalde maten blijft. Doorslaggevend zijn de plek op het perceel, de diepte, de hoogte en het omgevingsplan van uw gemeente. Bij een monument of in een beschermd stads- of dorpsgezicht gelden andere regels. Check het altijd bij de gemeente of in het Omgevingsloket voordat u begint.

Wat is het achtererfgebied?

Het achtererfgebied is in grote lijnen het deel van uw perceel achter de achtergevel van het hoofdgebouw. Grenst dat gebied aan de zijkant aan de openbare weg of openbaar groen, dan moet u in de regel minimaal één meter afstand houden. Bij een hoekwoning is dat dus een aandachtspunt.

Alles wat aan de voorkant of naast de woning richting de straat komt, valt in de regel buiten vergunningsvrij bouwen. Daar kijkt de gemeente altijd mee, omdat het straatbeeld verandert.

Welke maten gelden bij vergunningsvrij bouwen?

Voor een aanbouw direct tegen de achtergevel geldt in de regel een diepte tot vier meter, gemeten vanaf de oorspronkelijke achtergevel. De hoogte blijft dan beperkt tot net boven de vloer van de eerste verdieping, met een maximum van vijf meter. Verder van de woning gelden in de regel lagere hoogtes.

Daarnaast mag het achtererfgebied niet onbeperkt worden volgebouwd. Hoeveel er mag, hangt af van de grootte van het erf. De precieze regels staan in het Besluit bouwwerken leefomgeving en kunnen per gemeente via het omgevingsplan verschillen.

• Bouwwerk staat in het achtererfgebied
• Aanbouw tot circa vier meter diep vanaf de achtergevel
• Hoogte binnen de grens bij de verdiepingsvloer
• Niet het hele achtererf volgebouwd
• Geen monument of beschermd stads- of dorpsgezicht

Wat mag er vaak vergunningsvrij?

Binnen die grenzen kan veel van wat wij bouwen vergunningsvrij: een aanbouw aan de achterzijde, een tuinkamer, een veranda of een garage-aanbouw tegen de woning. Ook een lichtstraat in het platte dak van zo'n aanbouw valt daar meestal onder.

Kiest u voor een overkapping of tuinkamer, kijk dan ook bij veranda's en serres. Een open veranda en een dichte serre gelden allebei als bijbehorend bouwwerk en vallen onder dezelfde maten.

Wanneer is vergunningsvrij bouwen niet mogelijk?

Een dakterras, een opbouw of een extra verdieping is in de regel niet vergunningsvrij. Lees daarvoor de vergunning voor een dakopbouw. Ook een aanbouw met een balkon of dakterras erop valt meestal buiten de vrijstelling.

Daarnaast kan het omgevingsplan van uw gemeente aanvullende regels bevatten, bijvoorbeeld over het gebruik als woonruimte of over het uiterlijk. Twijfelt u, lees dan wanneer u een vergunning voor een verbouwing nodig hebt.

Welke regels gelden er ook zonder vergunning?

Vergunningsvrij is niet regelvrij. De aanbouw moet voldoen aan de technische bouwregels voor constructie, brandveiligheid, isolatie en ventilatie. Een goede fundering en een goed geïsoleerd plat dak horen er dus gewoon bij.

Ook het burenrecht blijft gelden. Ramen of deuren binnen twee meter van de erfgrens die uitkijken op het erf van de buren, mogen in de regel niet zonder hun toestemming. Een gesprek vooraf voorkomt veel onenigheid.

Veelgestelde vragen